آنتیموان:    Stibium  Sb     

خصوصیات فیزیکی و شیمیایی

  • عدد اتمی: 51

  • جرم اتمی: 121.76 amu

  • نقطه ذوب : 630.0 °C (903.15 K, 1166.0 °F)

  • نقطه جوش : 1750.0 °C (2023.15 K, 3182.0 °F)

  • ظرفیت: 3,5

  • رنگ: خاکستری سیاه

  • حالت استاندارد: جامد

  • شعاع اتمی (calc.): 1.53 Å

  • شعاع کووالانسی: 1.41 Å  

  • گرمای تبخیر:         77.14 kJ/mol

  • چگالی:   6.684 g/cm3

 

آنتیموان در سال 1950 کشف شد.یک شیمیدان فرانسوی به نام نیکلاس لمری اولین کسی بود که آنتیموان و ترکیبات آن را مورد بررسی علمی قرار داد و یافته های خود را در سال 1707منتشر نمود.

آنتیموان در حالت عنصری خود شکننده ، گدازپذیر ، نقره فام و بلوری است که خاصیت هدایت الکتریکی و حرارتی ضعیفی دارد و در دمای کم تبخیر می‌شود. شبه فلز آنتیموان از نظر ظاهری و خصوصیات فیزیکی شبیه فلز است، اما از نظر شیمیایی مثل فلز واکنش نمی‌دهد. همچنین این عنصر در هوای خشک پایدار است و مورد حمله اسیدهای اسیدهای رقیق و بازها قرار نمی‌گیرد.

فراوانی آنتیموان در پوسته زمین بین 0.2 تا 5.0ppm برآورد شده است. آنتیموان ، کالکوفیل است و با گوگرد و فلزات سنگین سرب ، مس و نقره وجود دارد.

کاربردهــــــــا

  • استفاده از آنتیموان در صنایع نیمه هادی و در تولید دیود ها ، موج یابهای مادون قرمز و وسایل Hall-effect رو به افزایش است. این شبه فلز ، بصورت آلیاژ موجب افزایش سختی و مقاومت مکانیکی سرب می‌شود. مهمترین کاربرد فلز آنتیموان بعنوان سخت‌کننده سرب در خازنها می‌باشد.

  • در باطریها

  • آلیاژهای ضد اصطکاک

  • فلز ویژه حروف چاپ

  • گلوله های رسام و جنگ‌افزارهای کوچک

  • روکش کابل

  • از ترکیبات آنتیموان به‌صورت اکسیدها ، سولفیدها ، آنتیمونات سدیم و تری‌کلرید آنتیموان در ساخت ترکیبات ضدحریق ، لعاب سرامیک ، شیشه ، رنگ و سفالگری استفاده می‌شود. تری‌اکسید آنتیموان مهمترین ترکیبات آنتیموان است و بیشتر در تنظیمات واپسگر آتش بکار می‌رود. کاربردهای واپسگر آتش در مواردی مثل لباس بچه ، اسباب بازی ، هواپیما و روکش صندلی اتومبیل است

  •  هشدارها

  • آنتیموان و بسیاری از ترکیبات آن ، سمی هستند.

محلولیت

حلال مناسب آنتیموان تیزاب سلطانی است. نیتریک اسید روی آنتیموان اثر کرده و آنرا به Sb2O4 تبدیل می نماید. به مقدار کم در اسید غلیظ محلول است. ولی در اسید رقیق نامحلول است. آنتیموان به آسانی در مخلوطی از نیتریک اسید و تارتریک اسید و همچنین در مخلوط کلریدریک اسید و برم حل می شود.

کلریدریک اسید روی آنتیموانِ فلزی، بی اثر است. همچنین سولفوریک اسید فقط در حالت گرم و غلیظ آن را حل می کند.

تمام یون ها و کمپلکس های آنیموان بی رنگ می باشند و مهم ترین آن ها  Sb3+ آنتیمونیو می باشد. سپس5+ Sbآنتیمونیک است . این یون فقط به مقدار کم با یون های کمپلکس در حالت تعادل وجود دارد.

 

محلولیت املاح آنتیموان

ترکیبات محلول: فلوئورو و تارتارات

ترکیبات کم محلول: تارتارات پتاسیم، و آنتیمونیل

ترکیبات نامحلول: هیدروکسید، اکسید، سولفور، برومور، یدور و سولفات

 هرگاه محلولی از آنتیموان را با نیتریک اسید بجوشانیم و آن را تا حدِّ خشکی تبخیر کنیم، تمام آن به صورت اکسید رسوب خواهد کرد. هر گاه اکسید حاصل را صاف نموده و حرارت دهیم، جسمی به دست می آید که فرمول آن معادل Sb2O4 است.


منبع : http://darc.tbzmed.ac.ir/uploads/24/CMS/user/file/41/laboratories/pharmaceutical%20analysis/_private/g2/sb.htm